تمام افرادي را که من آموختم و بيشتر مصراعهاي شعر آنها از من است ( به استثناي شاهرودي) استادان من شده اند تمام آنها خودشان خراب هستند و بودند. يا زنشان را به اين طرف و آن طرف مي برند و يا در عقب زن مردم هستند در منزل رهنما,شاملو مقاله اي را مي خواند که راجع به من بنويسد و از " ارزش احساسات " من سطر هايي را برداشت کرده بود
و مي خواند که بعدا مرا هجو کند و من گوش مي دادم. ناهار را در منزل آن جوان ,فريدون رهنما , که به ضد من مقدمه صادر فرموده بود بسر بردم .
اين جوان بعدا خيلي از من حمايت مي کرد. اما من فراموش نمي کنم تمام افرادي را که به من نزديک شدند براي خيانت بود . براي نفع خودشان بود . تمام افراد...تمام افراد دزد و وطن فروش و خائن و بي ايمان و ناجيب...
هر کس بايد تنها بشود و تنها بميرد

در خصوص من و صادق هدايت...

به مردم نمي گويم و لي بايد گفت : چطور از من که زنده ام اين طور پذيرايي مي کنند و از او که مرده است به عکس احمقها حماقتشان را بجاي قضاوتشان در حق آدمهايي که براي آنها زحمت کشيده اند بکار مي برند اميدوارم نسل آينده خونبهاي مرا از اين ملت وحشي بگيرد

اگر...

اگر دولت از من حمايت مي کرد من چندين قرن براي ايران عزيز افتخار فرهنگي ايجاد مي کردم
اما دولت مامورش را به در خانه ي من مي فرستد که تو اسلحه داري . من بايد حواسم مشوش باشد که دولت پليس ندارد .
اگر دولت پليس قابل داشت مرا شناخته بود . من هيچ گونه فعاليت در هيچ حزبي نداشته ام . من منزه تر از اين هستم که غلام فکرهايي باشم , يعني فکر يک متفکر آزاد ميخکوب نمي شود .
 اين تهمتها دارد مرا مي کشد . من دق مي کنم.

*
در يکشنبه 15 فروردين 1333 من  يک شبانه روز زنداني شدم . سابقا هم در زمستان آمدند و همه خانه مرا زير و رو کردند . پنجاه قبضه پنج تير مي خواستند و رفع شد

کار من
آذر 1338

در کشمکش فکرهاي احمقانه اين زن و اين بچه ام که در اين سرما , تعطيل دي را به يوش برويم
اين مدت در طهران هيچ کار نتوانستم بکنم . عمرم دارد تلف مي شود . تمام 24 ساعت صداي فحاشي- نقار -اختلاف - عدم صميميت - دروغ و ريا اطراف مرا از مادرم تا خواهرم گرفته است و همه بستگانم....

برگزيده آثار نيما يوشيج - نثر به انضمام يادداشتهاي روزانه
سيروس طاهباز
با نظارت شراگيم يوشيج
بدون مجوز از تارنمای فارسی پدر شعر نو -برداشت هر گونه اثر ممنوع است

بچه ها ,بهار!
گلها واشدند
برفها پا شدند.
از رو سبزه ها

از روي کوهسار
بچه ها بهار

داره رو درخت
مي خونه به گوش

"پوستين را بکن
قبا رو بپوش"

بيدار شو ,بيدار
بچه ها,بهار

دارند مي روند
دارند مي پرند

زنبور از لونه
بابا از خونه

همي پي کار
بچه ها, بهار!

لاهيجان . اسفند 1308

به احمد شاملو

عزيز من , اين چند کلمه را براي اين مي نويسم که اين يک جلد "افسانه" از من در پيش شما يادگاري باشد. شما واردترين کسي بر کار من و روحيه من هستيد و با جراتي که التهاب و قدرت رويت لازم دارد ,وارديد. اشعار شما گرم و جاندار است
و همين علتش وارد بودن شماست که پي برده ايد در چه حال و موقعيت مخصوصي براي هر قطعه شعر من دست به کار مي زنم. مخصوصا  چند سطر که در مقدمه راجع به زندگاني خصوصي من نوشته ايد به من کيف مي دهد شما خوب دريافته ايد که من از رنجهاي متناوبي که به زندگاني شخصي خود من چسبيده است چطور حرف نمي زنم. بدون اينکه خود را با مردم اشتباه کرده خود را گم کرده باشم و در جهنم فراموشي خطرناکي بسوزم.
 فقط تفاوت بعضي از آدمها با آدمهاي ديگر همين استيلاي نهاني است. بهمان اندازه که اشتباه مردم در مورد قضاوت در اشعار من به من کيف مي دهد , از آن کيف مي برم. در قضاوت هيچ کس در خصوص اشعار من نگران نباشيد. اگر زبان مخصوص در اشعار من هست اگر طبقه ي جوان ما چنان با زبان من حرف مي زنند که خودشان نمي دانند واگر در کار شعر سازي حرمتي داده باشم همه از فرماني هستند که به درد زخم من نمي خورند. يعني حرف کسي باري از روي دوشي بر نمي دارد . من همين قدر بايد از عنايتي که جوانان نسبت به کار من دارند, متشکر باشم . اگر اشتباه کرده يا نکرده اند قدر مسلم تر اشتباه اين که شخص خود من در راه و رسم خود شک بياورم.
چون که اين نيست و کار من از هيکل خودم در پيش چشمم روشن تر است. همان طور تصور کنيد که من در پشت سنگر خود جا کرده ام در اين حال هر وقت تيري به هدف پرتاب مي کنم از کار خودم بيشتر خنده ام مي گيرد که از تک و تاب مردم به نظرم مي آيد که در سوراخ مورچه ها آب مي ريزم و تفاوت من با مردم در اين است که مردم درباره من فکر مي کنند اما من اين طور زندگي مي کنم و همه چيز در زندگي است آيا کافي نيست که من آدم راه خودم باشم
نه آدمي که هر روز صبح از عقب يکي مي رود؟
راجع به انسانيت بزرگتري فکر کنيد . پيوستگي خود را با آن در راه فهم صحيح آن چيزهايي که مربوط به اساس آن است. آشنا شدن,  انتخاب راه و موضوع و مجال جولان بيشتر که اغلب نمي دانند از کجا ممکن است براي افکارشان فراهم آيد از اين راه است. پس از آن واردترين کسي به زندگي مردم و خوب و بد افکارشان شما خواهيد بود
نيما يوشيج
                                                                                                                                       
از شعرم خلقي به هم آميخته ام              خوب و بدشان به هم در آميخته ام
خود گوشه گرفته ام تماشا را ,آب                 در خوابگه مورچگان ريخته ام

جواب نیما یوشیج به مجله سخن
مجله ادبیات و دانش و هنر امروز

جواب من به پرسشنامه شما به شما نرسیده است؟ تعجب می کنم. ولی اکنون برای من حوصله تجدید آن جواب نیست
به همین اکتفا می کنم :شما دیر رسیدید. قطار حرکت کرده بود.

محمد حسين شهريار

 نيما ، موقعي که بنده تنها غزلساز بودم و رسيده بودم به حافظ و در حافظ مستغرق ، به من رسيد . آن موقع - خدا بيامرزد - مرحوم ضياء هشترودي کتاب « منتخبات آثارش » را چاپ کرد . در منتخبات آثار او من براي اولين دفعه با اسم نيما و «افسانه»ي نيما آشنا شدم . من افسانه نيما را فقط آنقدر که در کتاب هست ديده ام و تفصيلي دارد که من وقتي اين را خواندم «افسانه» نيما مرا از حافظ متصرف ساخت . يک ماه ، دو ماه من غرق در اين افسانه بودم .

مجله تهران مصور ، شماره 1125 ، صفحه 99

محمد معين

نيما در طي زندگاني ادبي خود در داستان نويسي ، نمايشنامه نويسي ، نگارش مباحث ادبي به آزمايش پرداخته است ولي آنچه که او را نامدار ساخته جنبه شاعري اوست . در شعر نيز وي مراحل مختلف را طي کرده :

سرودن اشعاري که شکل و قالب و مضمون آنها به سبک قد ماست . سرودن اشعاري که شکل و قالب آنها به سبک پيشينيان است ولي مضمون آنها نو و بکر مي باشد و سرودن اشعار به سبک نو . از اين سه نوع آنچه که شخصيت نيما را نشان مي دهد ، دسته اخير است .

مجموعه آثار نيما ، صفحه 1

فروغ فرخزاد

من نيما را خيلي دير شناختم و شايد به معني ديگر : خيلي بموقع . يعني بعد از همه تجربه ها و وسوسه ها و گذراندن يک دوره سرگرداني و در عين حال جستجو .

نيما عقيده و سليقه تقريبا قطعي مرا راجع به شعر ساخت و يک جور قطعيتي به آن داد . نيما براي من آغازي بود . نيما شاعري بود که من در شعرش براي اولين بار يک فضاي فکري ديدم و يک جور کمال انساني مثل حافظ . من که خواننده بودم ، حس کردم که با يک آدم طرف هستم نه يک مشت احساسات سطحي و حرفهاي مبتذل روزانه .

عامل که مسائل را حل و تفسير مي کردديد وحسي برتر از حالات معمولي و نيازهاي کوچک. سادگي او مرا شگفت زده مي کرد بخصوص وقتي که در پشت اين سادگي ناگهان با تمام پيچيدگيها و پرسشهاي تاريک زندگي بر خود را کشف کردم .

بيشترين اثري که نيما در من گذاشت در جهت زبان و فرمهاي شعريش بود . من نمي توانم بگويم چطور و در چه زمينه اي  تحت تأثير نيما هستم يا نيستم ، دقت در اين مورد کار ديگران است .

او به من حدي داد که حد انساني است من مي خواهم به اين حد برسم . ريشه يک چيز است فقط آنچه که مي رويد متفاوت است چون آدمها متفاوت هستند . من به علت خصوصيات اخلاقي و ذهني خودم و مثلا خصوصيات زن بودنم ، طبيعتا مسائل را به شکل اخلاقي خودم مي بينم . من مي خواهم نگاه او را داشته باشم ام در پنجره خودم نشسته باشم . من هيچ وقت مقلد نبوده ام .

به هر حال نيما براي من مرحله اي بود از زندگي شعري . اگر شعر من تغيير کرده - تغيير که نه- يعني چيزي شده که از آنجا تازه مي شود شروع کرد ، بدون شک از همين مرحله و همين آشنايي است .

حرفهايي با فروغ صفحه 9 و10

ديشب تازه در بستر خود افتاده بودم که کاغذ تو رسيد. نوشته بودي که بهار است و بايد خوشحال باشم با اين خوشحالي  سر وکار ندارم
اما به اين که در اين موسم پر از نشاط بايد به قلب مصيبت زده ي خودمان و ديگران نگاه کنيم با هم به يک عقيده ايم
منتهي گذشته و طبيعت هم مرا در اين موسم مي سوز اند بدي وضع زندگاني هم بقدر خود صدمه مي زند
اي لادبن عزيزم! هيچ چيز براي من اينقدر قابل حسرت نيست و به آن حسد نمي برم که مردم کم هوش را ببينم اين همه خوشند
و مي خندد...کاش من هم مثل آنها مي توانستم بهار را هميشه با نشاط ببينم! اما قلب من شبيه شعله ي آتشي است که هر قدر بيشتر مشغول مي شوم بيشتر مرا مي سوزاند آيا مي توانم اشک وحسرت را از طبيعت مسلط خود گرفته در عوض به او خنده و شعف را بدهم
مردمان بي خبر به من تبريک گفته مي گويند "صد سال به اين سالها" دشمني از اين واضح تر؟ در صورتي که من هنوز براي يک لب متبسم
مي نالم. در اين وقت عزيزم که همه کس به تفرج مي روند. همه جا صداي شعف است. همه جا جلوه هاي جوانهاي به سن من و دختر هاي قشنگ است من در اين شهر به اين گمنامي به نفس افتاده ام
خيال مي کنم آسمان مي گريد گلها به رنگ قلب من خونين شده اند بادها مي نالند و بنفشه هم سر بزير انداخته و مثل من محزون است
بهار کجا خوب است کجا موسم پر از نشاط است آه لادبن گوش بده بدبختها مي سوزند بيچاره ها زاري مي کنند وقتي آسمان
عشق و طبيعت هم مثل بچه ها گريه مي کند
هرگز گردش زمين و موسم تبديل يافته کسي را خوشحال نمي کند قلب است که ايجاد آن را مي نمايد
من الان مي خواهم گريه کنم مي خواهم خسته شده بخوايم
عزيزم قشنگ ترين منظره هاي عالم مثل عشق صاف و متبسم است اما در عقبه ي خود همه اش اشک و حسرت پنهان دارد. بگذار بخوابم
نيما